Mijn Demin

Dementie

Wat is Dementie?

Dementie betekent ‘achteruitgang van het denkvermogen en verandering van gedrag’. Dementie is een geleidelijk proces van achteruitgang, maar het kan soms ook een snel verloop hebben. Dementie is een combinatie van klachten en wordt veroorzaakt doordat de hersenen niet alle informatie meer goed kunnen verwerken. Dementie wordt veroorzaakt door verschillende hersenziekten. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Soms is er sprake van een andere vorm van dementie of een combinatie van verschillende hersenziekten. Zoals vasculaire dementie (vaatbeschadiging in de hersenen) of een andere hersenziekte zoals frontotemporale dementie (FTD) of Lewy body dementie.

Achteruitgang in de hersenen

Bij dementie gaan de zenuwcellen in de hersenen kapot. Soms gaan niet de zenuwcellen zelf kapot, maar de verbindingen tussen de cellen. Doordat de zenuwcellen en de verbindingen steeds slechter werken, wordt het lastiger de informatie op te nemen en te verwerken. Bij sommige mensen verloopt de achteruitgang heel snel. Anderen kunnen nog jarenlang een kwalitatief goed leven leiden. Gemiddeld leeft iemand 8 jaar met dementie.

Symptomen

Afhankelijk van de locatie van de ziekte in de hersenen, kunnen er verschillende symptomen zijn. In het begin van de ziekte staan de geheugenproblemen op de voorgrond. Andere symptomen zijn problemen met plannen, taal, oriëntatie en er kan een verandering in karakter en gedrag optreden. Naarmate de ziekte erger wordt, verliest iemand met dementie steeds meer de regie over zijn eigen leven. Iemand met dementie wordt zo steeds afhankelijker van de hulp van anderen. Ook de dagelijkse handelingen, zoals aankleden, eten klaar maken, worden steeds moeilijker. Lees hier meer over de symptomen van dementie.

Behandeling

De ziekte van Alzheimer en de andere vormen van dementie kunnen nu nog niet worden genezen. Wel zijn er medicijnen die de ziekte van Alzheimer tijdelijk kunnen vertragen.

Wat zijn de risicofactoren van dementie?

Er is nog weinig bekend over de oorzaak van het krijgen van dementie. Er is meestal ook niet één oorzaak aan te wijzen. De belangrijkste risicofactor voor dementie is de leeftijd. Naarmate iemand ouder wordt, wordt de kans op het krijgen van dementie groter.

Er zijn ook andere factoren, ook wel risicofactoren genoemd, die een rol spelen bij het ontstaan van dementie. Uit onderzoek is gebleken dat een ongezonde leefstijl een belangrijke risicofactor is. Daar kan iets aan gedaan worden.

De risicofactoren die een rol spelen bij het ontstaan van dementie, zijn:

  • Roken
  • Alcoholgebruik
  • Hoge bloeddruk
  • Hoog cholesterolgehalte
  • Diabetes
  • Sterk overgewicht (obesitas)
  • Slechte nierfunctie
  • Hart- & vaatziekten
  • Gehoorproblemen
  • Depressie
  • Eenzaamheid (sociaal isolement)

Bovenstaande factoren kunnen mogelijk de kans op dementie vergroten. Daarnaast zijn er ook beschermende factoren, zoals:

  • Mentale uitdagingen (bijvoorbeeld een boek lezen, nieuwe taal leren, bridgen of een muziekinstrument bespelen)
  • Voldoende beweging
  • Een Mediterraan dieet

Bovenstaande factoren werken beschermend en kunnen mogelijk de kans op dementie verkleinen.

Veel onderzoekers geloven dat 5 tot 10 procent van alle gevallen van dementie te voorkomen zouden zijn met een gezonde leefstijl. Uit onderzoek blijkt dat ook bij het overstappen op gezondere gewoontes geldt: beter laat dan nooit. Zo hebben ex-rokers van 65 jaar en ouder dezelfde kans om dementie te krijgen als mensen die nooit hebben gerookt.

Is dementie erfelijk?

Als uw ouders, grootouders of andere naaste familieleden dementie hebben (gehad), bent u misschien bang dat ‘het in de familie zit’. Toch is het risico op dementie nauwelijks verhoogd als uw ouders dementie kregen na het 65e levensjaar. Een op de vijf mensen krijgt in zijn leven dementie. Meestal treft de ziekte iemand op hoge leeftijd. Dementie op jonge leeftijd komt veel minder vaak voor. Bij dementie op jonge leeftijd, is er vaak sprake van een genetisch aanleg. Op latere leeftijd speelt leefstijl een belangrijkere rol bij de ontwikkeling van dementie, met name bij vasculaire dementie en de ziekte van Alzheimer.

“Mijn oma, mijn tante en mijn moeder hebben alle drie alzheimer gehad. Dan denk je al snel dat je het zelf ook wel zal krijgen. Volgens mijn huisarts hoeft dat helemaal niet: ze waren alle drie al tegen de tachtig toen het begon.”
Janine (61)

Hoge leeftijd: hoog risico op dementie

De gemiddelde Nederlander wordt steeds ouder. En leeftijd is de grootste risicofactor voor dementie. Van de mensen tussen de 65 en 69 jaar heeft ongeveer 1 procent dementie, maar van de mensen boven 90 jaar gemiddeld 40 procent. Als uw familieleden dus oud worden, is de kans groot dat er dementie in uw familie voorkomt.

Leeftijd Percentage mensen met dementie
65 - 69 1 %
70 - 74 2 %
75 - 79 7 %
80 - 84 18 %
85 - 90 33 %
90+ 40 %

Belangrijke factoren

In bepaalde families komt dementie veel voor bij familieleden tussen 65 en 80 jaar. Veel vaker dan te verwachten valt op basis van de gemiddelde kans, zoals die in de tabel hierboven is weergegeven. Vaak is er dan sprake van een ongunstige combinatie van erfelijk materiaal (genen) in de familie. Echter, omdat zo veel factoren een rol spelen, valt de individuele kans op dementie in zo’n familie nog niet te voorspellen.

Bij dementie op latere leeftijd speelt ook gezond gedrag een rol. Hoe later dementie in een familie zich voordoet, hoe groter hier waarschijnlijk de invloed is van gezond gedrag. Het is in elk geval van belang om je hersenen uit te dagen en goed te zorgen voor je hart en bloedvaten. Door rekening te houden met de risicofactoren voor dementie kunt u de kans op dementie mogelijk verkleinen.

Kan ik mijn risico op het krijgen van dementie verkleinen? En hoe?

Het onderzoek naar het risico op dementie is in volle gang. Daardoor wordt steeds duidelijker wat mensen kunnen doen om het risico op het ontwikkelen van dementie op latere leeftijd te verkleinen. Belangrijke risicofactoren voor dementie zijn: roken, alcoholgebruik, overgewicht, te weinig mentale uitdagingen, te weinig beweging en verschillende ziektes en aandoeningen. Helaas is er geen methode die garandeert dat u geen dementie krijgt.

Dementie ontstaat door onderliggende hersenziekten, waarvoor nog geen behandeling is. We zien echter dat hersenziekten gemiddeld later ontstaan bij mensen die gezond leven. Daarom denken artsen dat we door gezond te leven de ziekte niet helemaal kunnen vermijden, maar wel met vijf tot tien jaar uit kunnen stellen.

Bescherm je brein

Vanaf middelbare leeftijd wordt het cognitieve functioneren langzaam minder. Het is daarom extra belangrijk om vanaf deze leeftijd goed op uw gezondheid te letten. Veel factoren die invloed hebben op dementie kunt u zelf beïnvloeden. Echter, dementie kent meerdere oorzaken en een ongezond leefstijl is dus een factor in een groter geheel. En een ongezonde leefstijl wil niet zeggen dat u dementie krijgt, maar de kans op het krijgen van dementie is groter. Hetzelfde geldt andersom; een gezonde leefstijl is geen garantie dat u geen dementie krijgt.

Door gezond te leven verkleint u wel de kans op het krijgen van dementie, maar ook op andere aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en kanker. Hart- en vaatziekten en dementie hebben dezelfde risicofactoren. Immers ook voor dementie geldt: een goede doorbloeding van de hersenen is essentieel voor een gezond brein.

Roken

Roken vergroot de kans op de ziekte van Alzheimer met 45 procent. Stoppen met roken is voor de meeste mensen niet gemakkelijk. Demin kan u hierbij helpen.

Beweging

De norm voor voldoende beweging is 5 x 30 minuten per week. Uw ademhaling moet door het bewegen wel iets omhoog gaan, maar buiten adem raken is niet nodig. Wandelen, fietsen, maar ook het huishouden doen, zijn goede manieren van bewegen. Demin geeft informatie en tips om meer te gaan bewegen.

Mediterraan dieet

Een mediterraan dieet wordt gezien als een gezond dieet, met name voor uw hersenen. Dit bestaat uit veel groente en fruit, pasta, noten, zaden, vis en olijfolie. Alcohol, rood vlees, volvette zuivelproducten, eieren en producten met veel suiker kunt u beter beperkt gebruiken. Demin geeft meer informatie en tips om meer een Mediterraan dieet aan te nemen.

Houd je hersenen actief

Ook actieve hersenen blijven langer gezond. U kunt uw hersenen bijvoorbeeld op een gezonde manier prikkelen door een actief sociaal leven te leiden, een opleiding of cursus te volgen of vrijwilligerswerk te doen. Mensen die hun hersenen actief houden, zijn beter in staat de symptomen van dementie op te vangen. Afwisseling is daarbij belangrijk: een eenzijdige activering van de hersenen door bijvoorbeeld kruiswoordpuzzels of geheugenspelletjes heeft geen aantoonbaar effect. Ook sporten en bewegen activeert de hersenen op een gezonde manier.

Overgewicht

Overgewicht verhoogt het risico op dementie. Op deze site kunt u gemakkelijk nagaan of u een gezond gewicht hebt. Is dat niet het geval, dan ontvangt u een van ons een persoonlijk gezondheidsadvies om een gezond gewicht te bereiken en te houden.

Cholesterol

Van alle Nederlanders boven de 30 jaar heeft 65 procent een verhoogd cholesterol. Dit geeft een hoger risico op hart- en vaatziekten, en daarmee op het krijgen van dementie. Tijdens het Demin onderzoek kunt u controleren of u in een risicogroep zit voor een verhoogd cholesterolgehalte.

Diabetes, hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk

Mensen met (verhoogd risico op) diabetes, hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk hebben ook een verhoogd risico op dementie. Deze aandoeningen tasten namelijk de bloedvaten aan en een goede doorbloeding van de hersenen is essentieel voor een gezond brein.

Nierfunctie

Mensen met een slechte nierfunctie lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van geheugenproblemen en zelfs dementie. De relatie tussen een slechte nierfunctie en dementie zou te maken kunnen hebben met een vergelijkbare vatenstructuur van de nieren en het brein, maar misschien ook wel met een direct effect van nierproblemen op de hersenen. Vervolgonderzoek moet een antwoord zien te vinden op de vraag of een slechte nierfunctie aan de basis staat van geheugenproblemen, dan wel dat beide aandoeningen worden veroorzaakt door dezelfde mechanismen. Tijdens het Demin onderzoek kunt u uw nierfunctie controleren.

Depressie

Een depressie wordt in veel onderzoek genoemd als risicofactor voor dementie. Het is echter de vraag of een depressie echt invloed heeft op ons risico op dementie. Een andere verklaring is namelijk dat een depressie een vroeg symptoom van dementie is.

Wij kunnen u hierbij helpen! Meld u aan en ontvang een overzicht van uw beschermende en risicofactoren voor dementie. Daarnaast krijgt u advies hoe u deze factoren kunt aanpakken!